Oxucu soruşur, mediator cavablayır

Mediasiya hər mübahisə üçün uyğun deyil – Hümmət Əliyev açıqlayır
Müasir dövrdə mübahisələrin məhkəmədənkənar həlli üsulları arasında mediasiya xüsusi yer tutur. Mediasiya tərəflər arasında dialoqun qurulmasına, qarşılıqlı anlaşmanın yaranmasına və problemlərin sülh yolu ilə həllinə imkan verən effektiv mexanizmlərdən biridir.
Bu mövzu ilə bağlı Mediasiya Şurasının üzvü, Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru, hüquqşünas–mediator Hümmət Əliyev suallarımızı cavablandırıb.
– Mediasiya hər mübahisə üçün uyğundurmu?
Mediasiya çox geniş tətbiq imkanlarına malik olsa da, bütün mübahisələr üçün uyğun hesab edilmir. Ümumiyyətlə, tərəflər arasında dialoq və qarşılıqlı razılıq əldə etmək imkanı olan mübahisələr mediasiya üçün daha münasib sayılır.
Ailə, əmək, kommersiya, qonşuluq və bəzi mülki mübahisələr mediasiya yolu ilə daha effektiv həll oluna bilər. Lakin bəzi hallarda mübahisənin xarakteri və tərəflərin mövqeyi mediasiyanın tətbiqini çətinləşdirə və ya qeyri-mümkün edə bilər.
– Hansı hallarda mediasiya tövsiyə edilmir?
Əgər tərəflərdən biri açıq şəkildə dialoqdan imtina edirsə və ya qarşılıqlı etimad mühiti formalaşmırsa, mediasiya prosesinin effektivliyi azalır.
Bundan başqa, hüquqi baxımdan məhkəmə araşdırmasının zəruri olduğu bəzi mürəkkəb və ağır xarakterli mübahisələr də mövcuddur ki, belə hallarda mediasiya tövsiyə edilmir. Bu kimi situasiyalarda mübahisənin hüquqi qiymətləndirilməsi və qərarın məhkəmə tərəfindən verilməsi daha məqsədəuyğun hesab olunur.
– Zorakılıq hallarında mediasiya mümkündürmü?
Zorakılıq halları mediasiya baxımından xüsusi həssaslıq tələb edən məsələlərdir. Belə hallarda tərəflərin təhlükəsizliyi və hüquqlarının qorunması əsas prioritet hesab olunur.
Əgər tərəflər arasında fiziki və ya psixoloji zorakılıq faktı mövcuddursa, mediasiyanın tətbiqi çox diqqətlə qiymətləndirilməlidir. Bir çox hallarda belə mübahisələr hüquq-mühafizə orqanlarının və məhkəmənin müdaxiləsini tələb edir.
– Tərəflərdən biri mediasiya prosesində iştirak etmək istəməzsə nə baş verir?
Mediasiyanın əsas prinsiplərindən biri könüllülükdür. Bu o deməkdir ki, tərəflər mediasiya prosesində yalnız öz razılıqları ilə iştirak edirlər.
Əgər tərəflərdən biri mediasiya prosesində iştirak etmək istəmirsə və ya prosesin davam etdirilməsinə razılıq vermirsə, bu halda mediasiya baş tutmur və tərəflər mübahisənin həlli üçün digər hüquqi vasitələrdən, o cümlədən məhkəmə mexanizmindən istifadə edə bilərlər.
– Mediasiya niyə uğursuz ola bilər?
Mediasiya prosesinin uğuru əsasən tərəflərin dialoqa hazır olmasından və qarşılıqlı kompromisə açıq olmasından asılıdır. Əgər tərəflər mövqelərində tam sərt dayanır və qarşılıqlı anlaşmaya meyilli olmurlarsa, mediasiya nəticəsiz qala bilər.
Bundan əlavə, emosional gərginlik, etimadın olmaması və tərəflər arasında kommunikasiya problemləri də mediasiya prosesinin uğursuzluğuna səbəb ola bilər. Lakin belə hallarda belə mediasiya tərəflərin bir-birini daha yaxşı anlamasına və mübahisənin mahiyyətini aydın görməsinə kömək edə bilir.
Yekun fikir
Mediasiya mübahisələrin sülh yolu ilə həllinə yönəlmiş müasir və humanist hüquqi mexanizmdir. Bu institut tərəflər arasında dialoqun qurulmasına, münasibətlərin qorunmasına və mübahisələrin daha qısa müddətdə həllinə imkan yaradır.
Mütəxəssislərin fikrincə, mediasiya mədəniyyətinin inkişafı cəmiyyətdə hüquqi düşüncənin formalaşmasına və sosial münasibətlərdə qarşılıqlı anlayışın güclənməsinə mühüm töhfə verir.
Suallarınız var? Ünvanlayın.
Cavabı mediativ yanaşma ilə alın.

Ünvan: Quba şəhəri, Heydər Əliyev prospekti, “İlqaroğlu” Business Center, II mərtəbə.
Tel.mob: (+994) 77 250.77.44, (+994) 77 450.77.44
E/ünvan: quba1@mediasiya.gov.az
Şabran ofisi:
Ünvan: Şabran şəhəri, Zərifə Əliyev küç., (Şabran Məhkəməsinin qarşısı)
Tel.mob: (+994) 77 588.77.44