Mediasiyanın Azərbaycan cəmiyyətindəki rolu

Mediasiyanın Azərbaycan cəmiyyətindəki roediasiyanın Azərbaycan cəmiyyətindəki rolu son illərdə xüsusilə artıb. İnformasiya əsrində yaşamağımız, xəbərlərin sürətli yayılması və sosial medianın geniş istifadəsi mediasiyanın cəmiyyət üçün əhəmiyyətini daha da qabarıq şəkildə ortaya qoyur. Mediasiya, mübahisələrin məhkəməyə getmədən, tərəflərin qarşılıqlı razılığı əsasında həll edilməsi prosesidir və bu, bir çox üstünlüklərə malikdir.

Azərbaycan cəmiyyətində mediasiyanın tətbiqi, ilk növbədə, məhkəmələrin iş yükünü azaltmağa kömək edir. Məhkəmə prosesləri uzun və bahalı ola bilər, mediasiya isə daha sürətli və sərfəli bir alternativ təklif edir. Bundan əlavə, mediasiya tərəflər arasında daha konstruktiv bir dialoqun yaranmasına şərait yaradır. Bu, xüsusilə ailə mübahisələri, kommersiya anlaşılmazlıqları və qonşuluq münasibətlərində əhəmiyyətlidir.

Mediasiya, həmçinin, cəmiyyətdə barışıq və anlaşma mədəniyyətinin formalaşmasına töhfə verir. Tərəflər, mediatorun köməyi ilə öz maraqlarını daha yaxşı başa düşür və qarşılıqlı güzəştlərə getməyə daha meyilli olurlar. Nəticədə, mediasiya prosesi qalib və məğlub olmayan, hər iki tərəfin qane olduğu bir həll yolu ilə nəticələnə bilər.

Bu gün Azərbaycan mediasiya təcrübəsinin inkişafı üçün bu sahədə peşəkar kadrların hazırlanmasına Mediasiya Şurası və Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Akademiyası tərəfindən xüsusi diqqət yetirilir. Yəni mediasiyanın effektiv olması üçün mediatorların yüksək ixtisaslı və təcrübəli olmaları, onların mübahisə tərəfləri arasında neytral mövqe tutmaları, dinləmə bacarıqlarına malik olmaları və yaradıcı həll yolları təklif edə bilmələri istiqamətində çox böyük zəhmət sərf edirlər. Mediatorlar üçün müxtəlif təlimlər, konfranslar, seminarlar keçirərək öz və digər ölkələrin təcrübələrini bölüşürlər.

Mediasiyanın Azərbaycan cəmiyyətindəki rolunun daha da artırılması üçün bu prosesin üstünlükləri barədə ictimaiyyətin məlumatlandırılması vacibdir. İnsanlar mediasiyanın nə olduğunu, necə işlədiyini və hansı hallarda müraciət edə biləcəklərini bilməlidirlər. Bu, mediasiyanın daha geniş istifadəsinə və nəticədə cəmiyyətin daha da inkişafına töhfə verəcəkdir.

Mediasiyanın tətbiqi Azərbaycan qanunvericiliyində də öz əksini tapmışdır. “Mediasiya haqqında” qanun mediasiyanın hüquqi əsaslarını müəyyən edir, mediatorların fəaliyyətini tənzimləyir və bu prosesin tərəflər üçün əlçatan olmasını təmin edir. Qanunvericilik bazasının möhkəmləndirilməsi, mediasiyanın daha geniş tətbiqi üçün zəmin yaradır və bu sahənin beynəlxalq standartlara uyğunlaşmağa kömək edir.

Mediasiya, həmçinin, biznes mühitində də müsbət təsir göstərə bilir. Kommersiya mübahisələrinin mediasiya yolu ilə həlli, şirkətlər arasında əməkdaşlığın davam etdirilməsinə və işgüzar münasibətlərin qorunmasına kömək edir. Bu, xüsusilə kiçik və orta sahibkarlıq subyektləri üçün əhəmiyyətlidir, çünki onlar məhkəmə çəkişmələrinə vaxt və maliyyə resursları sərf etmədən, mübahisələrini sürətli və səmərəli şəkildə həll edə bilərlər.

Bu gün mediasiya Azərbaycan cəmiyyəti üçün böyük potensiala malikdir. Bu prosesin daha da inkişaf etdirilməsi, məhkəmə sisteminin iş yükünü azaltmaqla yanaşı, cəmiyyətdə barışıq, anlaşma və əməkdaşlıq mədəniyyətinin formalaşmasına da töhfə verəcəkdir. Mediasiyanın üstünlüklərindən yararlanmaq, daha ədalətli, harmonik və inkişaf etmiş bir cəmiyyət qurmağa imkan verəcəkdir.

Gələcəkdə mediasiyanın inkişafı üçün rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi də böyük əhəmiyyət kəsb edir. Onlayn mediasiya platformaları, coğrafi məsafələri aradan qaldıraraq, tərəflərə istənilən yerdən mübahisələrini həll etməyə imkan verir. Bu, xüsusilə regionlarda yaşayan və məhkəmələrə getmək imkanı məhdud olan vətəndaşlar üçün əhəmiyyətlidir. Rəqəmsal mediasiya, həmçinin, prosesin daha şəffaf və əlçatan olmasına kömək edir.

Bundan əlavə, mediasiya təcrübəsinin təhsil sisteminə inteqrasiyası da vacibdir. Gənclərə mübahisələri konstruktiv şəkildə həll etməyi öyrətmək, gələcək nəsillərin daha tolerant və əməkdaşlığa meyilli olmalarına kömək edəcəkdir. Məktəblərdə və universitetlərdə mediasiya dərslərinin keçirilməsi, tələbələrin mübahisələri həll etmək bacarıqlarını inkişaf etdirəcək və cəmiyyətdə barışıq mədəniyyətinin yayılmasına töhfə verəcəkdir.

Beləliklə, mediasiya Azərbaycan cəmiyyətində getdikcə daha mühüm rol oynayır. Bu prosesin üstünlüklərindən yararlanmaq, daha ədalətli, harmonik və inkişaf etmiş bir cəmiyyət qurmağa imkan verəcəkdir. Mediasiyanın inkişafı, həm məhkəmə sisteminin iş yükünü azaltmaqla, həm də cəmiyyətdə barışıq və əməkdaşlıq mədəniyyətinin formalaşmasına töhfə verməklə, ölkəmizin davamlı inkişafına xidmət edəcəkdir.

Əsgərova Venera Elman qızı -.
Bakı şəhər 20 saylı Mediasiya Təşkilatının mediatoru
Türk Dünyası Arabulucular (Mediatorlar) Birliyində Azərbaycan təmsilçilərindən biri, Uyğulama komitəsinin üzvü, hüquqşünas