Oxucu soruşur, mediator cavablayır“Nəticə etibarilə, mediasiya yalnız mübahisəni həll etmir — o, gələcək münasibətləri də qurur”

Ailə münasibətləri cəmiyyətin təməl sütunlarından biridir. Lakin bəzən bu münasibətlərdə yaranan anlaşılmazlıqlar mübahisələrə səbəb olur. Belə hallarda mediasiya tərəflər arasında körpü rolunu oynayaraq problemlərin sülh yolu ilə həllinə imkan yaradır. Mövzu ilə bağlı suallarınızı Mediasiya Şurasının üzvü, Quba 1 saylı Mediasiya Təşkilatının direktoru hüquqşünas-mediator Hümmet Əliyev cavablandırır.
Mövzu: Ailə mübahisələrində mediasiyanın rolu
1. Aliment məsələləri mediasiyada həll oluna bilərmi?
Cavab:
Bəli, aliment məsələləri mediasiya vasitəsilə effektiv şəkildə həll edilə bilər və bu, müasir hüquq sistemlərində geniş tətbiq olunur. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, ailə mübahisələrinin təxminən 60–70%-i mediasiya yolu ilə razılaşma ilə nəticələnir.
Mediasiya tərəflərə alimentin məbləğini, ödəniş mexanizmini və indeksasiyasını daha çevik və real həyat şərtlərinə uyğun şəkildə müəyyən etməyə imkan verir. Bu yanaşma məhkəmə qərarlarından fərqli olaraq daha davamlı və könüllü icra olunan razılaşmalarla nəticələnir.
2. Valideyn razılaşmaları necə qurulur?
Cavab:
Valideyn razılaşmaları strukturlaşdırılmış mediasiya sessiyaları çərçivəsində formalaşır və uşağın həyatının bütün əsas aspektlərini əhatə edir: yaşayış yeri, görüş qrafiki, təhsil, səhiyyə və sosial inkişaf.
Tədqiqatlar göstərir ki, mediasiya ilə əldə olunmuş valideyn razılaşmalarının icra səviyyəsi 80%-dən yuxarıdır, çünki bu razılaşmalar tərəflərin öz iradəsi ilə qəbul edilir. Mediator burada yalnız vasitəçi deyil, həm də prosesi balanslaşdıran və konstruktiv dialoq təmin edən neytral şəxsdir.
3. Uşaq maraqları necə qorunur?
Cavab:
Mediasiyanın əsas prinsiplərindən biri “uşağın ali maraqları” prinsipidir. Bu prinsip həm milli qanunvericilikdə, həm də beynəlxalq sənədlərdə (məsələn, Uşaq Hüquqları Konvensiyasında) öz əksini tapır.
Mediator tərəfləri emosional mövqedən çıxarıb uşağın uzunmüddətli rifahına fokuslanmağa yönəldir. Statistik məlumatlara görə, mediasiya tətbiq olunan ailələrdə uşaqlarda konflikt sonrası stress səviyyəsi əhəmiyyətli dərəcədə aşağı olur və valideynlərlə münasibətlər daha stabil qalır.
4. Razılaşma pozularsa nə edilir?
Cavab:
Mediasiya nəticəsində əldə edilmiş razılaşmalar, qanunvericiliyə uyğun təsdiq edildiyi halda hüquqi qüvvəyə malik olur. Bu halda onların icrası məcburi xarakter daşıya bilər.
Razılaşma pozulduqda tərəflər:
• yenidən mediasiyaya müraciət edə bilər
• ya da icra mexanizmləri vasitəsilə hüquqlarını bərpa edə bilərlər
Beynəlxalq praktikada mediasiya razılaşmalarının pozulma halları nisbətən azdır — bu da onun effektivliyini bir daha göstərir.
5. Mediasiya uşaqlara necə təsir edir?
Cavab:
Mediasiya uşaqlar üçün daha sağlam psixoloji mühit yaradır. Məhkəmə çəkişmələrindən fərqli olaraq, mediasiya prosesində qarşıdurma minimuma endirilir və valideynlər arasında əməkdaşlıq modeli qurulur.
Araşdırmalar göstərir ki:
• mediasiya tətbiq olunan ailələrdə uşaqların emosional uyğunlaşması daha yüksək olur
• valideynlərlə əlaqə davamlı saxlanılır
• uzunmüddətli psixoloji travma riski azalır
Bu baxımdan mediasiya yalnız hüquqi deyil, həm də sosial və psixoloji baxımdan üstün mexanizmdir.
YEKUN RƏY
Mediasiya ailə mübahisələrinin həllində müasir, humanist və effektiv alternativ kimi çıxış edir. Xüsusilə uşaqların maraqlarının qorunması baxımından bu mexanizm optimal yanaşmalardan biridir.
Statistik göstəricilər və beynəlxalq təcrübə sübut edir ki, mediasiya:
• mübahisələrin daha sülhlü həllinə
• münasibətlərin qorunmasına
• və uşaqların sağlam inkişafına
əhəmiyyətli töhfə verir.
Sualınız var? Ünvanlayın.
Cavabı mediativ yanaşma ilə alın.
Ünvan: Quba şəhəri, Heydər Əliyev prospekti, “İlqaroğlu” Business Center, III mərtəbə.
Tel.mob: (+994) 77 250.77.44, (+994) 77 450.77.44